In der Wiederholung zeigt sich erst der meister

Blog 98, In der Wiederholung zeigt sich erst der meister 

Ja hoor, het is gebeurd. Elke dag een blog schrijven is leuk, maar soms vergeet je waar je al eerder over hebt geschreven. De blog van gisteren blijkt voor 95% een kopie van de blog van 10 mei.

In het onderwijs is herhaling een krachtig middel. Ik bedoel natuurlijk niet dat je precies hetzelfde zegt, maar dan op steeds luidere toon. De kunst is om steeds andere woorden en formuleringen te vinden totdat het lichtje bij de leerlingen gaat branden. Maar er zit een addertje onder het gras. Voor leerlingen die het al begrijpen wordt het oervervelend.

Ik had een gewaardeerde collega die tijdens de les heel veel praatte. Hij vond het zo fijn om iets uit te leggen dat hij, zonder dat hij in de gaten had dat iedereen het al begreep, maar bleef doorgaan met steeds nieuwe voorbeelden, de ene nog inventiever dan de andere. Hij genoot, de klas begon zich te vervelen.
Deze man had het moeilijk met de Tweede Fase en de zelfwerkzaamheid. Hij liep rond met de hoop dat er iets gevraagd zou worden, maar dat gebeurde niet vaak. Hij vertelde me dat twee meiden een keer hun vinger opstaken en zeiden "meneer we hebben een vraag, maar we hoeven alleen het antwoord te weten, geen lange uitleg alstublieft.

Dat lange uitleggen met veel herhalingen wordt uiteindelijk deel van menig leraar, waarbij school en maatschappij in elkaar overlopen. Je kent ze wel van feestjes. De leraar: een beetje shabby gekleed, licht gebogen of alle problemen van de wereld op zijn schouders rusten, bril, slordig haar en een stem die meteen irritatie bij je oproept, terwijl je niet weet waarom. Ik ben leraar en weet waar die irritatie vandaan komt. Ik herken een leraar op 100 kilometer afstand aan zijn houding en zijn intonatie bij het spreken. De leraar spreekt iets langzamer en iets nadrukkelijker dan anderen waardoor het een belerend toontje wordt dat in jouw onderbewuste meteen de herinneringen aan de leraren die jij haatte losmaakt. Ik heb daar zelf ook last van. Kreeg al eens de vraag via mijn lief "hoe kun je hem afzetten?". 

Een bijzondere vorm van herhaling is het stopwoordje. Het was aan het begin van mijn loopbaan in het onderwijs dat ik door leerlingen gewezen werd op mijn veelvuldig gebruik van het woordje "nou". Bij de uitleg zei ik voortdurend dingen als "nou, als je dan dit met dat vermenigvuldigt, nou dan krijg je deze uitkomst ...., nou dan ben je er bijna" enzovoort. De leerlingen hadden een originele manier gevonden om me hier op te wijzen.

6 VWO komt mijn lokaal binnen en ik merk direct dat er spanning in de lucht hangt. Ik vraag wat er aan de hand is waarop er wat wordt gelachen "Niets, meneer". Oké, er zal wel iets gebeurd zijn in de vorige les denk ik en ik begin met de les. Maar er speelt iets, ik merk het. Ze zijn stiller, aandachtiger dan normaal, stellen geen vragen, praten er niet doorheen. Het voelt ongemakkelijk. Dan wordt het muisstil. Ik stop met uitleggen, draai me van het bord af en wil zeggen "Nou, vertel het maar, er is iets". Op het moment dat ik "Nou" zeg, beginnen ze allemaal te juichen en in hun handen te klappen. Ze schateren het uit en ik sta er verbluft naar te kijken. 

"Wat is er toch?"

"U heeft deze maand voor de duizendste keer "Nou" gezegd", en weer wordt er geklapt.

In de herhaling toont zich de meester