Witte Jassen

Blog 41, Witte Jassen

Een laboratoriumjas of labjas wordt gebruikt ter bescherming van de drager, die bijvoorbeeld in een scheikundelab werkt. De jassen zijn ruimvallend, lang, met lange mouwen en kunnen in geval van nood snel worden uitgetrokken. De kleur is wit, zodat vlekken snel zichtbaar zijn en de laborant daar op gepaste wijze op kan reageren.
Bepaalde chemicaliën, zoals zwavelzuur, veroorzaken gaten in de jas, die na iedere wasbeurt groter zijn geworden. Bij een afgedragen labjas zie je om die reden vaak de rafels eraan hangen.

In de derde klas van de middelbare school hebben de leerlingen voor het eerst scheikunde en dus ook hun eerste scheikunde-experimenten tijden het zogenaamde practicum. Het eerste practicum wordt vooraf gegaan door een les veiligheidsmaatregelen:

"Wat is het belangrijkste aan jouw lichaam dat niet gewond mag raken?"

De vraag roept veel gelach op en het juiste antwoord, dat zo voor de hand ligt, wordt bijna nooit gegeven.

"De ogen, daarom dragen we allemaal, voordat je het lokaal in gaat, een veiligheidsbril. Als die niet lekker zit, heb je pech gehad, maar je moet die bril op, ook al doe je iets simpels als alleen maar water koken. Een ervaren chemicus die het laboratorium in gaat zonder bril voelt zich meteen ongemakkelijk. Hij voelt zich naakt zonder bril en terecht, want als er iets in je ogen komt, kunnen de gevolgen desastreus zijn. Zeg niet ik doe zelf niets gevaarlijks, de anderen die experimenteren staan ver van me af. Ik heb vloeistoffen over meer dan 10 meter door de ruimte zien sproeien. Zet tijdens het schrijven ook niet even uit gewoonte je bril af, want je zult zien dat het op dat moment fout gaat."

"Meneer, mag ik mijn eigen bril gebruiken?"

"Ja, als er aan de zijkant voldoende bescherming is wel."

"Meneer, ik heb contactlenzen."

"Dan moet je zeker een bril op, want de chemicaliën kruipen onder de lens en worden door het traanvocht heel lastig weggespoeld, waardoor de schade alleen maar groter wordt."

"Heeft u wel eens een ongeluk meegemaakt?"

"Ja, tijdens mijn studie had een van de begeleiders die altijd liep te roepen dat we een bril op moesten, even snel een proefje voorgedaan aan studenten. Het glaswerk spatte uit elkaar en hij kreeg glas en een zwaar etsende stof in één oog. Daaraan was hij na behandeling blind."

De zin in het practicum is bij sommige leerlingen nu wel omgeslagen in angst. Dat is natuurlijk ook niet goed, maar ja, die bril moet echt op.

"Stel dat je wat in je ogen krijgt? Wat doen we dan?"

"Spoelen met water, meneer."

"Heel goed, daar hebben we een speciaal apparaat voor, een oogdouche. Als je iets in je ogen hebt gekregen, pak ik je in je nekvel en druk ik je 10 minuten lang met je oogkassen op die douche. Het water stroomt dan voluit langs je ogen en als we er snel bij zijn, zijn je ogen gered. Het doet pijn, koud water, zonder zout, in je ogen is niet fijn. Maar jullie zullen dat nooit meemaken, want wat staat er altijd op je neus? Juist de bril."

"Wat moet je doen als je kleren onverhoopt in brand vliegen?"

"Blussen met water, meneer."

"Ja, maar bedenk wel dat dat niet altijd goed is. Soms reageert de brandstof met water en dan wordt het alleen maar erger. Normaal gesproken zet ik je meteen onder de douche, die hier boven de deur hangt. En als je goed kijkt, zie je de ketting die aan twee kanten aan de kraan vastzit. Dat is belangrijk als je in paniek bent. Of je nou aan de linker kant of de rechter kant trekt, hij gaat altijd open en er komt heel veel water uit. Ik heb het een keer uitgeprobeerd met deze grote plastic emmer waar 80 liter water in kan. Weet iemand hoe zwaar 80 liter water is?"

"80 kg, meneer."

"Geweldig! Nou ik stond klaar om het water op te vangen, maar ik schrok wel want na 10 seconde was de emmer al half vol. Ik ben sterk, maar 40 kilo, zo in één keer, dat valt niet mee. De buis waar het water door stroomt is ook veel dikker dan de leiding thuis."

"Staat die douche echt aan, meneer?"

"Natuurlijk anders zou je er niets aan hebben! Nu zie ik sommigen van jullie denken, dat wordt lachen, als hij niet kijkt, trek ik er eens aan. Hebben jullie gezien dat er geen afvoerputje is? Dat betekent dat het water onder de deur door stroomt en dan hiernaast de trap af. Denk erom, dit is een douche voor de VEILIGHEID! Als iemand er voor de grap aan trekt, breng ik hem naar de rector en zeg dat hij wat mij betreft van school moet worden gestuurd."

"Is dat wel eens gebeurd, meneer?"

"Nee, nooit. Maar wat nou als je niet met water mag blussen? Dan hangt hier de branddeken."

Ik pak de branddeken uit de kast, laat hem open vallen, steek mijn handen in de twee vakken op de hoeken en houdt hem voor me.

"Zo loop ik dan snel naar je toe en omhels je, zodat je helemaal met de deken omwikkeld bent."

Er is wat gesmoord commentaar, waaruit blijkt dat ze dit zeker niet willen meemaken. Ik noem nog wat andere zaken die met veiligheid te maken hebben, zoals gebroken glas (nooit met je handen opruimen), de zuurkast (voor gevaarlijke stoffen) en heel netjes zijn (alles opruimen en niet van je plaats komen en zeker niet rennen). Waarop ik eindig met de witte jas.

"Dit is de witte jas, de labjas, die bedoeld is om jouw kleren te beschermen. We hebben drie maten: L, M en S. Ga als Elletje niet in een Esje en als Esje niet in een Emmetje, maak je niet kleiner of groter dan je bent. Te kleine jassen gaan kapot, te grote jassen worden sneller vuil, slepen over de grond en je kunt er over struikelen. We hebben ergens anders nog twee ES-jes hangen, maar dat moet je even aan me vragen. Ga zuinig om met deze jassen want ze gaan niet langer mee dan een jaar en ze zijn heel duur, wel 40 Euro. Reken maar uit, we hebben 40 van deze jassen. Vlekken zijn heel vervelend want die woekeren verder. Na het wassen van een jas zien we soms dat er een gat in zit en bij de volgende keer wassen is dat gat dan een stuk groter. We wassen daarom de jassen twee keer per jaar."

"Bah, dat is echt vies, meneer".

"Het kan niet anders, het wordt anders te duur."

En dan gaan de leerlingen naar de gang om hun witte jas aan trekken. Er zijn altijd jongetjes, die zich heel origineel vinden en een potloodventer imiteren. Gedurende 40 jaar werd die grap geen enkele keer overgeslagen. Er wordt veel gelachen en ik?

Ik vermaak me kostelijk.