Over smaak moet men twisten

Blog 25, Over smaak moet men twisten

Op 4 augustus 1958 verscheen in Amerika de eerste Hot 100 samengesteld door het Billboard Magazine, een blad dat wordt uitgegeven sinds 1894. Het is een wekelijkse hitlijst, die tot op de dag van vandaag wordt gepubliceerd, waarmee het de oudste, nog lopende hitlijst is. "Poor little fool" van Ricky Nelson was de eerste nummer 1-hit in de Hot 100. 

Al vanaf 1940 hield Billboard Magazine drie hitlijsten bij:

• Best Sellers in Stores
  Deze lijst gaf op basis van rapportages van platenwinkels aan welke singles (toen nog 78-toerenplaten) het best verkochten. De lengte van de lijst varieerde nogal eens, van 20 tot 50 plaatsen.
• Most Played by Jockeys
  Deze lijst gaf aan welke singles het meest gedraaid werden op Amerikaanse radiostations. Het aantal plaatsen in de lijst varieerde tussen 20 en 25.
• Most Played in Jukeboxes
  Deze lijst gaf aan welke platen het meest gedraaid werden in jukeboxen verspreid over de Verenigde Staten. De lijst telde 20 plaatsen en gaf een indruk van de smaak van het jongere publiek, dat vooral van jukeboxen gebruikmaakte.

Wanneer een hitnotering van vóór november 1955 wordt gegeven, is die doorgaans afkomstig van de Best Sellers in Stores. (Bron Wikipedia)

De Hot 100 begon als een combinatie van deze drie lijsten, die nog wel een tijdje apart werden gepubliceerd, maar uiteindelijk niet meer in Billboard Magazine werden opgenomen.

Toen ik 12 was, kocht ik uit de erfenis van mijn opa een pick-up. Zo'n alles in één ding, waarbij de deksel de luidspreker is. Het eerste singletje was "Baby Love" van de Supremes. Ik herinner me, naast de mainstream singles, nog goed "Please Go" van The Golden Earrings (zo heten ze toen nog) en de lp van Q65. Het pick-upje was behelpen, zeker toen de lp's meer muziek voor hun geld begonnen te leveren. Legendarisch was het album "Aftermath" van de Stones, met het meer dan verschrikkelijke nummer "Going Home", dat meer dan 11 minuten duurde, de gehele lp duurde 53 minuten en 20 seconden. Toen ik de naald in de eerste groef zette, schoof die meteen door naar het eind. De platenwinkel kende het probleem en adviseerde om de naalddruk op 6 gram te zetten. 

Ik begon pas echt goed naar populaire muziek te luisteren toen ik studeerde. Een betere muziekinstallatie en bezoek aan de Utrechtse poptempel Rasa bepaalden voor de rest van mijn leven mijn muzieksmaak. In Rasa hoorde ik voor het eerst de muziek van de Soft Machine. In de zogenaamde theetuin, waar het alternatieve volkje lag te trippen. "Soft Machine I en II" draai ik nog regelmatig. Ik houd van zweefvliegtuigenmuziek. Mijn grote held, echter, werd Frank Zappa, jazzrock van buitenaardse kwaliteit. Eén van zijn lp's, Ruben and the Jets, is een ode aan de "DooDieDaWab-drie- akkoorden-muziek" uit de jaren 60, met mooie simpele melodietjes en scrabeuze teksten, zoals in "The Fountain of Love".

En zo kwam ik op het idee om een onderzoek te doen naar de populaire muziek vanaf 1935. Daarvoor gebruikte ik alle top 10 jaarlijsten van de Amerikaanse hits. Mijn onderzoeksdoel was: Te weten komen op welke momenten in de popgeschiedenis er fundamentele veranderingen zijn opgetreden. Het onderzoek vond plaats tijdens een kerstvakantie, waarin ik alle top 10's sinds 1935 achter elkaar afdraaide. Het onderzoek loopt tot 2016. Het werd een enerverende Kerst. De resultaten vond ik controversieel interessant. Let wel, het gaat me om fundamentele veranderingen, dus niet over muziekstijlen die in elkaar overlopen. Blues en Jazz beschouw ik als een muziekstroming die naast de popmuziek bestaat. Hieronder volgen mijn conclusies:

• In 1935 horen we in de populaire muziek liedjes zoals gezongen door Doris Day, Nat King Cole etc. Dit soort muziek is in de loop der jaren geleidelijk in een ander jasje gestoken, maar veel van de huidige hits, zoals bijvoorbeeld van Adele of Cold Play, zijn in wezen niet veel anders.
• De eerste grote verandering is de Rock 'n Roll. Het nummer "Rock around the Clock" is echt vernieuwend. Vanaf dit nummer zie je een constante stroom van muziek in dit genre met Elvis Presley, Little Richard en anderen die de Rock 'n Roll groot maakten, waarna bijvoorbeeld de Beatles en de Stones er op voortborduurden.
• De tweede grote verandering is de Disco. Het gaat me niet om de uiterlijke kenmerken, maar om echte muziekvernieuwing. Je houdt ervan of je haat het (Frank Zappa heeft een stapel discoplaten laten ontploffen), maar het is wel anders dan alles ervoor.
• De derde grote verandering is de rap. Het zingpraten op deze manier werd bij het grote publiek bekend door "Rapper’s delight", van de Sugarhill Gang.

En dat was het dan, alle muziek die we nu horen, is hierop gebaseerd. En de Beatles dan? De Beatles zijn heel belangrijk geweest voor de jeugdcultuur en de waardering voor de populaire muziek, maar het zijn vooral stijliconen. Zij hebben in muzikaal opzicht geen wezenlijk nieuwe dingen aan de popmuziek toegevoegd!  😀