Sint Odiliënberg

Blog 21, Sint Odiliënberg

Tijdens ons verblijf hebben we een stevige wandeling gemaakt in midden Limburg: een rondje langs Sint Odiliënberg een dorp ten oosten van de Maas, gelegen in het Roerdal. Het is een van de zes kernen van de gemeente Roerdalen. Het Pieterpad, de langste wandelroute in Nederland komt hier langs, zodat veel toeristen de bezienswaardigheden die bij de nieuwbouwwijken liggen, komen bezoeken.

Het dorp begon, naar vermeld, aan het begin van de 8e eeuw met het stichten van een klooster door de missionarissen Wiro, Plechelmus en Otgerus. Zij zijn daar ook begraven waarna er overigens flink met de overblijfselen van Plechelmus is gesold. In 954 zou bisschop Balderik van Utrecht bijna het hele lichaam van Plechelmus naar de kerk van Oldenzaal hebben verplaatst, in 1361 werden de resterende relikwieën naar Roermond overgebracht en in 1686 werd een gedeelte hiervan (Hoeveel kan dat nog zijn) weer teruggebracht naar Sint Odiliënberg.

De naam van dit gehucht was in eerste instantie Petrusberg, zoals te lezen is in het levensverhaal van Wiro en in een schenkingsacte uit 858 en het Verdrag van Meerssen uit 870. In 1297 spreekt men voor het eerst van ‘Mons Odylie’ (Odiliënberg). Er zijn aanwijzingen dat deze naam verwijst naar de heilige Odilia, geboren rond 660 in de Elzas. Odilia werd blind geboren, door haar vader de hertog verstoten, en ondergebracht bij een familie op het platteland die haar op twaalfjarige leeftijd naar een klooster zond. Toen zij daar gedoopt werd, geschiedde het wonder: zij kon weer zien! Zij keerde toen weer terug naar haar ouders en kreeg van haar vader het beheer over een heuvel bij haar geboorteplaats. Zij stichtte op de top van die berg een klooster en werd abdis. Het klooster werd door Odilla "Hohenburg" genoemd, maar later kreeg het haar naam: Mont Sainte-Odile. In die tijd viel Petrusberg onder de bisschop van Utrecht die in 966 het klooster Mont Sainte-Odile in de Elzas bezocht. Het is goed mogelijk dat hij verantwoordelijk is voor de huidige naam van het dorp.

In het begin van haar bestaan viel Sint Odiliënberg dus onder het bisdom van Utrecht, vanaf halverwege de 13e eeuw viel het onder het bisdom van Luik. In 1437 ging het klooster van Sint Odiliënberg over in de handen van de Orde van het Heilig Graf, een ridderorde uit de tijd der kruistochten. Tegen het eind van de 15e eeuw was het klooster het centrum van deze orde geworden in Nederland en Duitsland. In de bloeitijd werden er vanuit Sint Odiliënberg meer dan 30 kloosters gesticht. Na de 80-jarige oorlog raakte het klooster in verval. Het hoorde toen bij Spaans Opper-Gelre en nog later met enkele andere gemeenten aan de Verenigde Provinciën. Het kleine dorpje heeft dus een rijke geschiedenis waarvan een paar monumenten getuigen.

• De Basiliek van de H.H. Wiro, Plechelmus en Otgerus, een parochiekerk, die in 1957 tot basiliek werd verheven. De kerk in romaanse stijl ligt op een kerkheuvel aan de Roer.
• De Onze-Lieve-Vrouwekapel uit de 11e of 12e eeuw.
• Het Huis Hoosden, een herenhuis dat lange tijd door de Jezuïeten werd bewoond.
• De Molen van Verbeek, een beltmolen, dat is een windmolen die staat op een natuurlijke of kunstmatig opgeworpen heuvel, de zogenaamde molenbelt. In de heuvel is aan twee zijden een doorgang (invaart genoemd) gemetseld, waardoor wagens voor laden en lossen de molen binnen kunnen rijden en er aan de andere kant weer uit kunnen.
• Priorij Thabor, een klooster en school.
• Het Pieterpad

Halverwege de wandeling liepen we door dit dorpje, dat tot onze spijt op geen enkele manier herinnerde aan zijn geschiedenis. Het karakter is opgegaan in de nieuwbouw, prachtig, maar doods. We wilden een patatje eten, maar eindigden bij de Plus: saucijzenbroodje, kaasbroodje, frikadelbroodje. Op de molen na, weinig gezien, maar ja dan moet je een blog ook niet na de 25.000 stappen schrijven.

PS van 20 mei

Excuus aan de inwoners van Odiliënberg. Vandaag zijn we naar de basiliek geweest en op weg daar naartoe kwamen we langs de oude kern. Die is mooi en de basiliek op de heuvel en het kloostergebouw ernaast is spectaculair. Zeer de moeite waard om te bezoeken (en in Le Carrefour kun je ook nog eens uitstekend lunchen).