Wie schoan os Limburg is

Blog 19, Wie schoan os Limburg is

Wie schoan os Limburg is

Begrip toch nemes

Es allein de Zuderling

Dae Limburg leef is

Want door de jaore heen

Bleef Limburg onbetwis

'T Stukske Nederland

Dat 't schoanste is

Want door de jaore heen

Bleef Limburg onbetwis

'T Stukske Nederland

Dat 't schoanste is                (Henri Charles Bordon)

Limburg door de jaren heen onbetwist een deel van Nederland? Dat valt nogal tegen. Pas vanaf 1867 is Nederlands Limburg een provincie van Nederland. We kennen ook nog Belgisch Limburg. De naam van de beide provincies Limburg is afkomstig van het oude hertogdom Limburg. Daar stond in het plaatsje Limbourg, gelegen in de huidige provincie Luik, een kasteel dat Limburg werd genoemd. 

De naam Limburg voor de provincies kwam pas na 1815 in zwang. Burg komt uiteraard van burcht, maar over de herkomst van het woord Lim verschillen de meningen. De een zegt dat Lim komt van lint, waarmee lintworm, slang of draak werd bedoeld. Dan zou het oude kasteel dus slangen - of drakenburcht hebben geheten. Anderen denken dat het woord lint uit het Keltisch komt waar het staat voor moeras.

In de late middeleeuwen hoorde Limburg tot Heilige Roomse rijk onder de Habsburgse keizers. Het grondgebied van het huidige Limburg was verdeeld tussen het hertogdom Brabant, hertogdom Gelre, hertogdom Gulik, het prinsbisdom Luik, de prins-bisschop van Keulen en het middeleeuwse hertogdom Limburg. De hertogen en bisschoppen gedroegen ze zich als onafhankelijke vorsten die vele twisten uitvochten. Limburg was in feite enorm versnipperd. Na de middeleeuwen viel de provincie onder Spanje (en later Oostenrijk), Pruisen, de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, het prinsbisdom Luik en een een aantal overgebleven delen van de versnippering. Dat duurde tot de Fransen in 1794 binnenvielen. In die tijd kreeg Limburg zijn huidige contouren.

Toen na de Fransen het Koninkrijk der Nederlanden, waarin Nederland en België verenigd waren,  onder Koning Willem I werd gevormd, kreeg het departement zijn definitieve naam. Maar het duurde niet lang voordat er weer werd gevochten. In 1830 sloot geheel Limburg, met uitzondering van Maastricht en Mook, zich aan bij de Belgische Revolutie. De 10-daagse veldtocht van Koning Willem I die tot doel had de Belgische opstand te breken, mislukte doordat de Belgen steun kregen van de Fransen. In 1839 werden de definitieve grenzen tussen Nederland en de nieuwe Belgische staat bepaald in het Verdrag der XXIV Artikelen. Het oostelijk deel van Limburg ging naar Nederland en het werd  tevens een hertogdom dat zich aansloot bij de Duitse Bond, een federatie van staten. Deze bijzondere positie duurde tot 1866 toen de Duitse Bond uiteen viel. En zo werd Limburg in 1867 definitief een provincie van Nederland. Limburg bleef zich hierna nog lang hertogdom noemen hetgeen ertoe heeft geleid dat de commissaris van de Koning tot op de dag van vandaag met gouverneur wordt aangesproken.

Zo onbetwist was het dus allemaal niet. Maar nu is het goed, zoals blijkt uit uit het laatste couplet van wat wel het tweede volkslied van Limburg wordt genoemd: "Waar in 't bronsgroen eikenhout":

Waar aan 't oud Oranje huis

'T Volk blijft hou en trouw

Met ons roemrijk Nederland

Een in vreugd en rouw

Trouw aan plicht en trouw aan God

Heerst van Zuid tot Noord

Daar is mijn Vaderland, Limburgs dierbaar oord

Daar is mijn Vaderland, Limburgs dierbaar oord

Henri Tijssen