70 jaar

Blog 1, 70 jaar

Ik ben vandaag 70 jaar oud geworden. Dat moet ik wel even tot me laten doordringen. Zo oud en dus al afgeschreven? Nou nee! Ik voel me goed en ik kan nog veel. Als ik de leuze "studenten voor al uw computerproblemen" hoor, denk ik altijd: ik ga de boer op met "senioren voor al uw hardware en software problemen". Ik denk dat ik voor andere senioren (en junioren) veel kan betekenen. Dus dacht ik, als je 70 bent hoef je niet meer bescheiden te zijn. Ik stel mij voor het komende jaar een doel, namelijk iedere dag een blog schrijven en zoveel mogelijk mensen daarmee bedienen.

Ik ga proberen iedere ochtend een onderwerp van vandaag, heden of verleden te kiezen om daar over te schrijven. Het mag over alles gaan. Politiek, geschiedenis, psychologie, wiskunde, filosofie, kunst, grappen, wat me maar invalt.
Ik heb al een beetje geoefend met het schrijven van een blog. Tot nu toe heb ik geschreven over roken, wiskunde en poëzie, notulen openbaar maken en wappies.

Op zo'n feestelijke dag als vandaag dacht ik aan het hiernamaals.

De dood, de ziel en het hiernamaals

In mijn zoektocht naar denkbeelden over de dood kwam ik een citaat van Augustinus over de tijd tegen:

Het is nu wel klaar en duidelijk geworden dat de toekomstige en ook de verleden dingen niet werkelijk bestaan. Men kan dus niet in eigenlijke zin zeggen dat er drie tijden zijn, de verleden, de tegen-woordige en toekomstige tijd. Beter is het te zeggen dat er drie tijden zijn, waarmee we bedoelen: het tegenwoordig zijn van voor-bije dingen, het tegenwoordig zijn van de tegenwoordige dingen en het tegenwoordig zijn van  de toekomstige dingen. Die drie aspecten van de tijd zijn in de ziel en elders zie ik ze niet. Die tegenwoordig-heid van de voorbije dingen is de herinnering, de tegenwoordigheid van de tegenwoordige dingen is de onmiddellijke gewaarwording en de tegenwoordigheid van de toekomstige dingen is de verwachting. (Belijdenissen XI,26)

 

Tijd

Dit idee over de tijd staat me zo aan omdat ik me daardoor afvraag of de tijd zich gedraagt volgens de wetten van de kwantummechanica. Of je als je de tijd steeds langzamer laat lopen uiteindelijk bij de kleinste eenheid van tijd terecht komt, waarna je de gebeurtenissen ziet langskomen als bij een vertraagde tekenfilm die zich in schokken afspeelt.

En is het dan zo dat er per tijdseenheid ontelbaar verschillende gebeurtenissen zijn, waarvan er één, afhankelijk van de randvoorwaarden, realiteit wordt op het moment dat je er naar kijkt, zoals de kat van Schrödinger die tegelijkertijd dood en levend in het doosje zit en pas bij het openen van het doosje dood of levend is. Het leven als een reeks gebeurtenissen in samenhang met alles.

Onstoffelijke besturing

Eén van de grootste, onbeantwoorde vragen uit de geschiedenis van de mensheid is de vraag hoe iets onstoffelijks, noem het de ziel of het denken, in contact kan staan met iets stoffelijks, noem het het lichaam, en het kan besturen.

Ik geloof niet in God, ik geloof niet in een hiernamaals, ik geloof niet in de schepping en een laatste oordeel. Ik geloof in de wetenschap, die kritische vragen stelt en zich steeds weer vernieuwt.

Zo lees ik dat men de hersenen tegenwoordig beschouwt als een uiterst complex systeem van simpele interacties (synapsen) tussen de samenstellende delen (neuronen). Er wordt een vergelijking gemaakt met een zwerm spreeuwen die op het eerste gezicht onnavolgbare bewegingen maakt. 

Complexe systemen

Iedere spreeuw communiceert met een aantal andere spreeuwen dicht om hem heen. Als één spreeuw een beetje van de route afwijkt, zorgt dat voor een kettingreactie van veranderingen in beweging die die complexe bewegingen van de spreeuwenzwerm verklaart. Die bewegingen zijn echter niet te voorspellen, het toeval speelt een grote rol.
Zo werken de hersenen ook, maar het aantal deelnemers (neuronen) aan de processen is veel groter. Complexe deelsystemen vormen hogere vormen van organisatie, die weer nog hogere vormen van organisatie vormen, waarvan één er het zelfbewustzijn is.

Op deze manier geredeneerd kunnen mechanische netwerken zelfsturende systemen vormen, waarmee je zegt dat een netwerk van computers kunstmatige intelligentie kan hebben. Ik geloof dat deze neurale netwerken uiteindelijk zelfbewustzijn en een eigen wil zullen ontwikkelen, waarmee de vraag wordt of een machine dood kan gaan. Mijn antwoord daarop is, ja.

Toeval

Is het dan op den duur mogelijk mijn neurale systeem, mijn bewustzijn en mijn eigen wil op te slaan in een neuraal netwerk? Dit zou voor mij de enige begrijpelijke vorm van onsterfelijkheid zijn.

Ik denk het niet en daarbij komt de chaostheorie om de hoek kijken. Als we de begintoestand van alles zouden kunnen weten, zou de huidige werkelijkheid exact te voorspellen zijn. Alles ligt vast, je kunt doen wat je wil (ook dat ligt vast), het maakt niet uit. We zijn niet anders dan chemie. Dat laatste geloof ik, maar ik geloof ook dat er geen enkele begintoestand is die we volledig kunnen beschrijven.
Om twee redenen: het aantal variabelen is praktisch oneindig groot en hoe meer je inzoomt op het ene, hoe vager het andere wordt (Heisenberg). Dus zeg ik met een parafrase op Cruijff:

Toeval is niet te voorspellen, maar wel logisch.

Ik geloof dat iets uit niets kan ontstaan en dat niets kan ontstaan uit iets. Niets en iets bestaan tegelijkertijd en pas als je eraan gaat meten weet je afhankelijk van de randvoorwaarden wat je hebt. Dit lijkt een krankzinnige uitspraak, maar hij is volgens mij kwantummechanisch wel juist.

Conclusie

- Onsterfelijkheid bestaat niet.

- Onze geboorte is een logisch toeval.

- Ons leven is een aaneenschakeling van logisch toeval.

- Ons sterven is een logisch toeval.

- Ons bewustzijn is het resultaat van neurale netwerken,
        een unieke reactie op de randvoorwaarden die ons in staat
        stelt gebeurtenissen te rubriceren en vast te leggen. 

- We leggen reacties in ons bewustzijn vast met woorden, die leiden tot gedachten.

- De vrije wil bestaat niet, maar we lijken vrij 

        omdat we met ons neurale netwerk voorspellingen 

        kunnen doen over de gevolgen van onze handelingen. 

        De keuze die we maken lijkt vrij, maar ligt van tevoren

        al vast. We volgen het logische toeval.

- De dood is het einde. Het enige dat van ons overblijft

        zijn sporen in het DNA van onze kinderen, maar daar 

        hebben we geen weet van omdat ons neurale netwerk, 

        de geest, er niet meer is.

 

Dit zijn, op mijn leeftijd, geruststellende gedachten. 

Wie niet bestaat kan ook niet ongelukkig worden.

Lucretius (99 - 55 AD)

Zo vormen we een heel klein vergankelijk onderdeel van een eeuwige werkelijkheid. Voor ons is het doosje dicht, we zullen het nooit meer kunnen openen.

Als wij er zijn, is de dood niet, en als de dood er is, zijn wij niet.

Epicures (341 AD - 270 AD)